Context
HBO beroepsonderwijs verpleegkunde leidt toekomstige
verpleegkundigen op. De toekomst vraagt veel van de verpleegkundige.
Maatschappelijke veranderingen, technologische ontwikkelingen en e-health
stellen andere eisen aan de gezondheidszorg (Lambregts, Grotendorst, & Merwijk, 2015). De verzorgingsstaat
verandert in een participatiemaatschappij. De druk op het sociale stelsel neemt
verder toe door demografische ontwikkeling waarbij de potential support ratio
een weergave is van de grijze druk die alleen nog maar toe zal nemen in de
westerse maatschappij, waaronder Nederland (Herrmann, Michel, & Robine, 2010). In die
participatiemaatschappij zal steeds meer belang gehecht worden aan gezond
blijven en deelname aan de maatschappij ondersteund door het gedachtengoed van
Huber (2011) waarbij zelfmanagement belangrijk
element is. Eén van de maatregelen van de overheid om de zelfmanagement van de
bevolking te ondersteunen is de inzet van e-health. Minister Schippers heeft in
een kamerbrief (E. Schippers, 2014) drie ambities geformuleerd:
chronisch zieken hebben toegang tot hun medische informatie via mobiele apps of
internetapplicaties, zij kunnen zelf metingen uitvoeren en digitale monitoring
op afstand door de zorgverlener is hierbij mogelijk, domotica en beeldbellen is
24/7 mogelijk. Dit alles draagt er toe bij dat de mensen langer thuis kunnen
blijven wonen.
Toekomstverkenning
Deze toekomstverkenning is gericht op de situatie in 2030
waarbij scenario’s geschetst worden in een kwadranten stelsel langs twee
beïnvloedende trends. Bij die trends worden drijvende krachten uitgewerkt (Benammar et al., 2006; Raessens, 2011). De trends zijn: nieuwe
media/ICT en culturele diversiteit. Beide worden op een as geplaatst met
uitwerking van de extremen wat leidt tot een beschrijving van vier
verschillende scenario’s.
De trend culturele diversiteit wordt uitgewerkt naar de
extremen: inclusieve samenleving versus gesegregeerde samenleving. Hierbij valt
te denken aan herkomst, leeftijd, sociaal economische status, gezondheid,
opleidingsniveau, arbeidsparticipatie, (digitale) geletterdheid, traditie,
religie.
De trend nieuwe media/ICT wordt uitgewerkt naar de extremen:
persoonlijk versus gezamenlijk. Toelichting hierbij is dat de toegenomen
mogelijkheden ten dienste kunnen staan van de persoonlijke identiteit, ontwikkeling,
ontplooiing en succes of daartegenover vooral hun toepassing kennen in
connectiviteit, algemeen nut, toegankelijk voor iedereen, gebruik van ‘big
data’ voor iedereen.
Werkwijze in 8 stappen
In de analysefase(Benammar et al., 2006) is een divergente benadering
vorm gegeven door in het leerteam te brainstormen over mogelijke trends en de
drijvende krachten vanuit ieders eigen context en met een diversiteit aan
zienswijze / paradigma’s. Door middel van een groepsblog houden we elkaar op de
hoogte van onze vorderingen en bijdrages aan het groepsproces. http://mligamecraft.blogspot.nl/
Een grote hoeveelheid bronnen ondersteunen deze verkenning. Lokale netwerken en
social media wordt benut in het op de hoogte raken van de ‘what’s hot and
what’s not’ ideeën over de toekomst. Mijn contact met iFontys ( een
innovatienetwerk binnen Fontys Hogeschool), uitbreiding van twitternetwerk, deelname
aan de conferentie Mediawijs van Fontys en deelname aan een webinar van Wilfred
Rubens over trends in e-learning en een brede verkenning van literatuur en
rapporten van belangenorganisatie en overheid dragen bij aan dit divergente
proces. Bij dit divergente proces is gewerkt aan een conceptmap in het
programma Mindjet Mindmanager.
In de ontwikkelfase wordt een uitwerking gemaakt van vier
mogelijke scenario’s waarbij impact en mate van onzekerheid meegenomen worden
in het definiëren van de assen. Een scenario wordt eerst in een (beeld) verslag
als situatieschets weergegeven. Daarna wordt middels back casting onderbouwing
aangegeven bij de drijvende krachten die tot het scenario hebben geleid. Het
verleden dat heeft geleid tot de geschetste scenario wordt gereconstrueerd
waarbij belangrijke gebeurtenissen en personen bepalend zijn geweest. Een brede
verkenning wordt verkregen door middel van DSTEP (demografie, samenleving,
technologie, economie en politiek) als relevante gebieden te onderzoeken.
De te schetsen scenario’s, de mate van onzekerheid, de
impact en de redenering die door middel van back casting opgebouwd worden zijn
vooral een uiting van een divergent proces. He gedachtengoed is veranderbaar;
verandering is de enige constante. Bij de uitwerking van de trends en drijvende
krachten zijn vooral losse fragmenten opgenomen die niet tot één redeneerlijn
worden verbonden. Dit is bewust zo gedaan om vrijheid van gedachten te
waarborgen. De fragmenten zijn afkomstig van lokale instanties,
onderwijsinstellingen, landelijke adviesorganen en beleidsmakers,
overheidsinstanties en ook internationale instellingen die zich bezig houden
met ontwikkelingen op het gebied van bevolkingsvraagstukken, onderwijs en werk.
Daarnaast zijn er recente publicaties via twitter en blogs van mensen die zich
al langere tijd bezig houden met onderwijs en de ontwikkelingen op ICT en in
het algemeen gebruikt. Ter validering zijn ze voorgelegd aan de leden van
leerteam G@meCr@ft en aan een collega
die participeert in een innovatienetwerk.
Geïnspireerd door Jef Staes(2013) is het belangrijk om in de
shifts van paradigma van 2D naar 3D geen beperkingen op te nemen doordat een
redeneerlijn al vastgesteld wordt. Juist de flexibiliteit en vermogen tot
adaptatie is een belangrijk vermogen in de toekomst. Nu is er de mogelijkheid
voor ieder nieuw element om op een unieke manier verbinding te maken met de
bestaande elementen waardoor een nieuwe redenering ontstaat.
De verantwoording om in dit voorliggende geval het divergent denkproces uit te werken en niet in de valkuil van convergentie te stappen heeft ook een filosofische grond. Ik voel me geen gewillig schaap dat zich door anderen laat leiden en zelf onmondig is. Ruimte in eigen gedachten en redenering past bij het verlichtende en verduidelijkende proces van enlightenment. Dit wordt geïllustreerd door Kant’s idee van Sapere aude: ‘Durf te denken’. Een quote van John H. Schaar geeft ook de ruimte om het proces open en creatief te benaderen. Een iteratieve manier van werken in het leerteam G@meCr@ft biedt een goede voedingsbodem om de bestemming samen te ontdekken en laat ruimte voor persoonlijke ontdekkingen.
De verantwoording om in dit voorliggende geval het divergent denkproces uit te werken en niet in de valkuil van convergentie te stappen heeft ook een filosofische grond. Ik voel me geen gewillig schaap dat zich door anderen laat leiden en zelf onmondig is. Ruimte in eigen gedachten en redenering past bij het verlichtende en verduidelijkende proces van enlightenment. Dit wordt geïllustreerd door Kant’s idee van Sapere aude: ‘Durf te denken’. Een quote van John H. Schaar geeft ook de ruimte om het proces open en creatief te benaderen. Een iteratieve manier van werken in het leerteam G@meCr@ft biedt een goede voedingsbodem om de bestemming samen te ontdekken en laat ruimte voor persoonlijke ontdekkingen.


Geen opmerkingen:
Een reactie posten